YANGINA HAZIR MIYIZ?
Yangın Çıkarsa Ne yapmalıyız?
Her vatandaşın belli bir düzeyde yangın bilgisine sahip olması, olası felaketlerin önüne geçmek ve acil durumlarda doğru hareket edebilmek açısından oldukça önemli, hatta gereklidir.
Çoğu insan için evimiz, iş yerimiz, kullandığımız araç veya toplu taşıma araçları, hayatımızın büyük bir kısmını geçirdiğimiz alanlar olarak öne çıkmaktadır. Bu alanlarla ilgili şu soruların cevabını arayarak oldukça yol kat edebiliriz.
YANGIN ÇIKARSA NE YAPMALIYIM?
Bu sorunun cevabı yangının durumuna ve çeşidine göre değişiklik gösterse de doğru olanı yapabilmek için mümkün olduğunca sakin kalmak ve bir miktar bilgi sahibi olmak çok önemli. Henüz başlamış, küçük bir yangını söndürmeye çalışmak doğru iken, belli bir seviyeye ulaşmış bir yangını fark ettiğimizde 112’yi arayıp çevremizdekileri uyarmak ve kaçış eylemini gerçekleştirmek daha doğru olacaktır.
Yangın alarm sistemi mevcutsa onu aktif ederek çevremizdekileri uyarmak oldukça faydalı olacaktır. Çoğu binada otomatik yangın algılama cihazları bulunur ve bu cihazlar alarm sistemini tetikler. Buna rağmen alarm sistemini çalıştırmak için manuel butonlar da bulunmalıdır ki bazı durumlarda cihazın algılamasını beklemeden insan eliyle de uyarıyı başlatabilelim.
Yaşadığımız alanlarda yangın algılama ve alarm sistemlerinin olup olmadığını, eğer varsa çalışıp çalışmadığını, çalışıyorsa da rutin kontrollerinin yapılıp yapılmadığını kontrol etmemiz gerekmektedir. Yangın algılama cihazlarının nakliye ve montajı esnasında zarar görmesini engellemek amacıyla üzerlerine takılan turuncu renkli plastik korumalar çoğu zaman sökülmeden unutuluyor. Bunları gördüğümüz yerlerde sökmek, eğer başka bir eksik yoksa, cihazların sağlıklı çalışmasına yardımcı olacaktır.
Herhangi bir algılama ve alarm cihazının olmadığı mekânlarda, özellikle de evlerimizde, piyasada bulabileceğimiz pilli cihazlardan alıp uygun noktalara yerleştirmekte fayda vardır. Sıkça vakit geçirdiğimiz alanlarda bu gibi cihazların nerelerde olduğunu önceden bilmek bile bizlere hem zaman kazandıracak hem de doğruyu yapmak konusunda yol gösterecektir.
Lütfen unutmayalım ki yangın, saniyeler içerisinde kontrol edebileceğimizden çok daha büyük bir felakete yol açabilecek son derece tehlikeli bir durumdur. Bu yüzden hızlı karar almak ve doğru eylemi gerçekleştirmek oldukça önemlidir ve ancak önceden hazırlıklı olmamızla mümkündür.
Özetleyecek olursak, yangın söndürebileceğimiz kadar küçükse ve biz de müdahale etme yöntemlerini biliyorsak söndürüyoruz ve konu kapanıyor. Daha büyük durumlarda 112’ye haber veriyor ve çevremizdekileri de uyararak kaçmanın bir yoluna bakıyoruz.
YANGIN ÇIKARSA NASIL SÖNDÜREBİLİRİM?
Öncelikle yaşadığımız alanları bu konuda inceleyelim. Konutlar, ofisler, imalathaneler, depolar, alışveriş merkezleri, hastaneler gibi toplu yaşam alanlarında çoğunlukla yangın söndürme amacıyla sistemler kurulmuş olmalıdır. Bizim bunları bilmemiz ve kontrol etmemiz, olası bir ihtiyaç durumunda çok fayda sağlayacaktır.
Her yangın aynı yöntemlerle söndürülmez. Bazı durumlarda yapacağımız yanlış müdahaleler, söndürmek yerine yangını büyütebilir veya ciddi yaralanmalara, hatta ölümlere yol açabilir.
1800’lü yılların sonuna doğru Amerika’da keşfedilip geliştirilen bu müthiş sistem, doğru uygulandığı takdirde hâlen günümüzde en etkili söndürme sistemlerinden biri olmaya devam etmektedir. Herhangi bir insan müdahalesine gerek kalmadan yangını algılayan, söndüren ve alarm vererek uyaran tamamen mekanik bir sistem olması oldukça güven vermektedir.
Sisteme entegre test vanaları sayesinde yetkin kişilerin sistemi test etmesi oldukça kolaydır. Bu nedenle yaşadığımız binalarda bu sistem mevcutsa yetkililerce test edilmesini sağlamakta fayda var. Çünkü maalesef uygulamaların büyük çoğunluğu hatalı montajlar dolayısıyla sağlıklı çalışmamaktadır
En azından hepimizin kontrol edebileceği çok basit bir nokta var: Yağmurlama nozullarının ucundaki cam tüplerin nakliye ve montaj esnasında kırılmasını önleyen turuncu renkli koruma plastikleri üzerinde takılı unutuluyor. Bunları gördüğümüz yerde sökerek bir eksiği gidermekte yardımcı olabiliriz.
Söndürme sistemlerinden bir diğeri olan yangın dolapları, basit kullanımı ve çok etkili bir su kaynağı olarak yangınla mücadele ürünlerinin başında gelir. Yaşam alanlarımızda bu dolapların konumlarını ezbere bilmemiz, bir gün hayatımızı kurtaracak kritik bir bilgi olabilir.
Yangın tüpleri, neredeyse herkesin aşina olduğu, çok yaygın ve basit kullanımı olan son derece pratik söndürme ekipmanlarıdır. Çoğu yangın dolabının içinde de bulunan bu tüpler, başlangıç seviyesindeki yangınları büyümeden söndürmede oldukça etkilidir.
Toz, köpük, gaz veya sıvı içerikli çeşitleriyle farklı yangınlara da çözüm sunabilen geniş bir yelpazeye sahip olsa da en yaygın kullanılan tozlu tüpler birçok yangında işimizi görecektir.
Bütün sistemlerde olduğu gibi yangın tüplerinde de ürünlerin çalışması ancak düzenli bakımların yapılmasıyla mümkün olmaktadır. Bizim yapabileceğimiz çok basit bir kontrolü sizlerle paylaşmak istiyorum.
Yangın tüpleri, içerisinde söndürücü madde ve sonrasında yaklaşık 12-15 bar basınçlı azot gazı bulundurur. Hava şartları, bulunduğu bölge ve bağlantı parçalarındaki ufak kaçaklar gibi istenmeyen durumlarda basınç kayıpları söz konusu olabilir. Üzerindeki manometre yardımıyla en azından basıncın doğru olup olmadığını gözle kontrol edebiliriz.
Unutmayalım ki yangın tüpleri, içerdikleri basınçlı gazla birlikte dikkat edilmesi gereken; doğru üretim, kullanım ve bakım yapılmadığı takdirde ciddi yaralanmalara sebebiyet verebilecek ürünlerdir.
Yangın söndürmede çok fazla doğru bilinen yanlışların başında mutfak yangınlarıgelmektedir. Mutfakta kullandığımız yağlar çok yüksek sıcaklıklara çıkabilen, yangın bakımından yüksek tehlikeli bir malzemedir. Tavada alev alan kızgın yağın üzerine kesinlikle su dökülmez.
Tozlu yangın tüpleri de bu tür yangınlarda çok etkili değildir. Sıvı kimyasal içerikli (F veya K tipi) yangın tüpleri ya da alevin üzerine örtebileceğimiz yangın battaniyesi ile mutfaklarda karşılaşabileceğimiz tava-yağ yangınlarını kontrol altına alabiliriz.
Mutfak davlumbazları ve bacalar yıllar içerisinde yağ dumanlarını bünyesinde biriktirerek çok tehlikeli yanık yağ depoları oluştururlar. Bu yanık yağ depoları basit bir kıvılcımla büyük yangınlara sebep olabilir. Bu nedenle davlumbaz filtrelerinin ve bacaların temizliği yangın riski açısından oldukça önemlidir. Endüstriyel mutfaklarda otomatik davlumbaz söndürme sistemleri kurulsa da konutlarda bu risk göz ardı edilmektedir.
Mikrodalga veya fırın içerisinde oluşabilecek bir yangın durumunda kapağı kesinlikle açmadan, uygun söndürme yöntemiyle müdahale etmemiz gerekir. Lütfen unutmayalım, bir yangınla karşılaştığımızda ilgili cihazın elektrik bağlantısını fişini çekerek veya sigortasını indirerek kesmek çok büyük önem arz etmektedir. Ancak bunu yalnızca güvenli bir şekilde yapılabiliyorsa ve kendimizi tehlikeye atmadan gerçekleştirmeliyiz.
Ülkemizde karşılaştığımız yangınların sebepleri incelendiğinde birinci derece suçlu sigara, ikinci derecede ise her dört yangından birinin suçlusu elektrik bulunmaktadır. Elektrik tesisat projeleri, uygulamaları, kullanılan ekipmanlar ve son kullanıcı ürünlerinin bu istatistik doğrultusunda ne kadar önemli olduğu bir kez daha görülmektedir.
Elektriğin işin içine girdiği durumlarda su kullanmamız ölümcül sonuçlar doğurabileceğinden alternatif olarak tozlu tüpler ya da gazlı (karbondioksit) tüpler kullanmamız gerekir. Toz kullanımında ne kadar netice alınsa da elektriğin atlama riskine karşı mesafemizi korumamız ve sonrasında tozun yaratacağı hasara katlanmamız gerekmektedir. Bu nedenle gazlı tüplerin kullanımı daha uygun olacaktır. Günlük hayatta elektrik kullanımının yoğun olduğu alanlarda karbondioksit tüpleri bulundurarak ve büyük panolarda yine gazlı otomatik söndürme sistemleri entegre ederek riskleri minimize edebiliriz.
Araç yangınları hepimizin başına gelebilecek, sık yaşanan olaylardan biridir. Çoğunlukla motor bölümünde meydana gelen yangınlarda aracı park edip kontağı kapattıktan sonra aracın kaputu kesinlikle açılmamalıdır, aksi halde mikrodalga ve fırın örneğinde olduğu gibi içeriye giren hava alevlerin çok hızlı büyümesine yol açacaktır. Araç yangınlarında ilk müdahale düşünülüyorsa, uygun mesafeden ve güvenli bir noktadan yangın tüpü kullanılmalıdır.
Bu esnada araç içerisinde kimse kalmamalı; müdahale sonuç vermiyorsa ısrar edilmeden uzaklaşılmalı ve 112 aranarak durum bildirilmelidir.
Ülkemizde her gün yaklaşık 30 aracın yandığını düşünecek olursak, araçlarımızda bulunan yangın tüplerinin bir zorunluluktan ziyade, olası yangın felaketinde elimizdeki önemli müdahale araçlarından biri olduğunun bilinciyle davranmamızda fayda olacaktır.
YANGIN ÇIKARSA NASIL KAÇABİLİRİM?
Yangın olayı ile karşılaştığımızda söndürmekle kaçmak arasında kalırız ve bu duruma yaşadığımız şok eşlik eder. O an doğru kararı vermemizde bilgi ve tecrübemizin yanı sıra sakin kalıp sağlıklı düşünebilmemiz de etkilidir. Kaçmak ve kendimizi güvenli bir yere ulaştırmak çoğu zaman en doğru yol olabilmektedir. Sağlıklı bir kaçış için önceden düşünülmüş bir planımızın olması ise işleri kolaylaştıracaktır.
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.
Önceki adımlarda olduğu gibi yaşadığımız alanları incelemekle başlamalıyız. Evimizde ve iş yerlerimizde yangın kaçış merdivenlerinin olup olmadığına, varsa uygun olup olmadığına bakmalıyız. Hepimizin yapabileceği basit bir uygulama ile en az bir sefer bu yolu kullanmalıyız.
Dikkat etmemiz gerekenler; yangın kaçış merdiveninde ve sahanlıklarında yabancı malzemelerin bulunmaması, bu merdivenlere açılan kapıların uygun yangın kapıları olması (panik bar yardımıyla açılan, yangına belli süre dayanıklı, kapı ve pervaz çevresinde hava sızdırmayan özel contaları bulunan) ve bu kapıların açıldıktan sonra kendiliğinden sürekli kapalı konuma geçmesidir.
Yangın esnasında sadece alevlerden değil, aynı zamanda dumandan da kaçarız. Yangın kaçış merdivenleri yangın esnasında alevleri ve dumanları içeri almayacak şekilde ve mümkünse pozitif hava ile basınçlandırılarak duman girişini önlemeye yönelik tasarlanmış olmalıdır.
Yangın durumunda asansörler kesinlikle kullanılmamalıdır. Doğru yönetilmiş bir binada yangın durumunda asansörler otomatik olarak zemin kata gelip kapılarını açarlar ve kullanım dışı olurlar. Kişileri bu çıkışlara yönlendiren ışıklı levhalar, elektrik kesilse de yanarak doğru yönü bulmamıza yardımcı olurlar. Bu sırada duman tahliye kapakları açılır ve bina içerisindeki duman dışarı yönlendirilir. Bu ve benzeri birçok sistem birbiriyle uyum içerisinde devreye girer ve sağlıklı kaçışı mümkün kılar.
Bize düşen ise bu kaçış rotasını önceden bilmek ve mümkünse daha önce bu yolu kullanarak güzergâha aşina olmaktır.
Özetleyecek olursak, günlük yaşantımızda en sık karşılaşabileceğimiz durumları ve bizim yapabileceklerimizi paylaşmaya çalıştım. Alacağımız basit önlemler sayesinde yangınların çıkmasını engelleyebileceğimizi unutmayalım. Yangın konusunda bilgilenmenin ve önceden hazırlıklı olmanın, bir gün kendimizin ve sevdiklerimizin hayatını kurtarabileceğini aklımızdan çıkarmayalım.
Güvenli günler dilerim.
Mert TAŞ
OSİAD Başkan Yardımcısı
YANGINA HAZIR MIYIZ? Devamını Oku »
