KONKORDATO: ALACAKLI AÇISINDAN BİLİNMESİ GEREKENLER
Konkordato nedir?
Konkordato; borçlarını vadesinde ödeyemeyen veya vadesinde ödeyememe tehlikesi bulunan borçlunun, borçlarını belirli bir plan çerçevesinde ödeyebilmek ve mümkünse faaliyetini sürdürmek amacıyla başvurduğu hukuki yeniden yapılandırma yoludur. Süreç, mahkemenin denetimi altında yürür ve sonunda konkordato projesinin tasdiki gündeme gelir.
Alacaklı bakımından konkordato, yalnızca ‘borçlu icra takibinden kurtuldu’ anlamına gelmez. Alacağın doğru tespit edilmesi, süresinde bildirilmesi, varsa teminatların korunması ve konkordato projesine ilişkin hakların zamanında kullanılması gereken bir süreçtir.
Geçici mühlet ve kesin mühlet nedir?
Mahkeme, konkordato talebiyle birlikte kanunda aranan belgelerin sunulduğunu tespit ederse geçici mühlet kararı verir. Geçici mühlet, konkordatonun başarıya ulaşıp ulaşamayacağının değerlendirildiği ilk koruma dönemidir. Bu aşamada geçici konkordato komiseri görevlendirilir ve borçlunun malvarlığının korunması için gerekli tedbirler alınabilir.
Önemli nokta: Geçici mühlet, kural olarak kesin mühletin sonuçlarını doğurur. Bu nedenle alacaklı açısından mevcut takiplerin durması ve yeni takip başlatılamaması gibi sonuçlar ortaya çıkar; ancak rehinli alacaklar ve kanunda sayılan bazı imtiyazlı alacaklar bakımından istisnalar bulunmaktadır.
Geçici mühlet üç aydır. Bu süre dolmadan, borçlunun veya geçici komiserin talebi üzerine mahkemece en fazla iki ay uzatılabilir; böylece geçici mühletin toplam süresi beş ayı aşamaz.
Kesin mühlet ise kural olarak bir yıldır ve kanundaki şartların bulunması hâlinde en fazla altı ay uzatılabilir. Nihai karar bakımından İİK m. 304/2’de ayrıca sınırlı bir uzatma imkânı düzenlenmiştir.
Kesin mühletin alacaklılar bakımından sonuçları:
-Mühlet içinde borçlu aleyhine Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanuna göre yapılan takipler de dahil olmak üzere hiçbir takip yapılamaz ve evvelce başlamış takipler durur, ihtiyatî tedbir ve ihtiyatî haciz kararları uygulanmaz, bir takip muamelesi ile kesilebilen zamanaşımı ve hak düşüren müddetler işlemez.
-İİK 206 ncı maddenin birinci sırasında yazılı imtiyazlı alacaklar için haciz yoluyla takip yapılabilir. (Örn: İşçilik alacakları gibi)
-Tasdik edilen konkordato projesi aksine hüküm içermediği takdirde kesin mühlet tarihinden itibaren rehinle temin edilmemiş her türlü alacağa faiz işlemesi durur.
Alacaklılar toplantısı ve projenin kabulü için gerekli çoğunluk:
Komiser alacaklılar toplantısına başkanlık eder ve borçlunun durumu hakkında bir rapor verir.
Borçlu gerekli açıklamaları yapmak üzere toplantıda hazır bulunmaya mecburdur.
Konkordato projesi;
- a) Kaydedilmiş olan alacaklıların ve alacakların yarısını veya
- b) Kaydedilmiş olan alacaklıların dörtte birini ve alacakların üçte ikisini,
aşan bir çoğunluk tarafından imza edilmiş ise kabul edilmiş sayılır.
Konkordatonun tasdiki şartları:
Alacaklılar toplantısında verilen oylarla kabul edilen konkordato projesinin tasdiki aşağıdaki şartların gerçekleşmesine bağlıdır:
- a) Adi konkordatoda teklif edilen tutarın, borçlunun iflâsı hâlinde alacaklıların eline geçebilecek muhtemel miktardan fazla olacağının anlaşılması; malvarlığının terki suretiyle konkordatoda paraya çevirme hâlinde elde edilen hasılat veya üçüncü kişi tarafından teklif edilen tutarın iflâs yoluyla tasfiye hâlinde elde edilebilecek bedelden fazla olacağının anlaşılması.
- b) Teklif edilen tutarın borçlunun kaynakları ile orantılı olması (bu kapsamda mahkeme, borçlunun beklenen haklarının dikkate alınıp alınmayacağını ve alınacaksa ne oranda dikkate alınacağını da takdir eder).
- c) Konkordato projesinin İİK 302 nci maddede öngörülen çoğunlukla kabul edilmiş bulunması.
- d) İİK 206 ncı maddenin birinci sırasındaki imtiyazlı alacaklıların alacaklarının tam olarak ödenmesinin ve mühlet içinde komiserin izniyle akdedilmiş borçların ifasının, alacaklı bundan açıkça vazgeçmedikçe yeterli teminata bağlanmış olması
- e) Konkordatonun tasdikinin gerektirdiği yargılama giderleri ile konkordatonun tasdiki durumunda alacaklılara ödenmesi kararlaştırılan para üzerinden alınması gereken harcın, tasdik kararından önce, borçlu tarafından mahkeme veznesine depo edilmiş olması.
Mahkeme konkordato projesini yetersiz bulursa kendiliğinden veya talep üzerine gerekli gördüğü düzeltmenin yapılmasını isteyebilir.
Tasdik kararı ve sonrası ne olur?
Tasdik edilen konkordato, projeye dâhil tüm alacaklılar için bağlayıcı hâle gelir. Borçlu, projede kabul edilen koşullarla borçlarını ödeyerek faaliyetini sürdürür. Şayet ödeme yapmazsa doğrudan icra takibi başlatılabilir.
Yazımızın buraya kadarki kısmda konkordato sürecinin başlaması ve tasdiki aşamalarına kısaca değindik. Bundan sonraki kısımda alacaklıların böyle bir süreçle karşılaşması halinde neler yapması gerektiği ve pratikte karşılaşılan sorunlara değineceğiz.
Konkordato sürecinde alacaklının öncelikle yapması gereken şeyler nelerdir?
- Öncelikle konkordatonun hangi mahkemede olduğu tespit edilmelidir. Bu dosya uzman birisi tarafından incelenmeli geçici mühlete itiraz edilip edilip edilemeyeceği tespit edilmelidir.
- Konkordato komiserinin ilanları takip edilmeli 15 gün içerisinde alacak kayıt başvurusunda bulunulmalıdır. Başvuru dilekçesi eksiksiz doldurulmalı ve alacağa dair tüm belgeler, faturalar, sözleşmeler borcun dayanağı dilekçenin ekine eklenmelidir.
- Borçlunun Kabul/red beyanı takip edilmeli
- Dosya içerisindeki komiser raporları ve iyileştirme projeleri detaylı takip edilmeli konkordato tasdik süreci ona göre değerlendirilmelidir.
Geçici ve kesin mühletten önce açılmış takiplerin akıbeti ne olur?
Mühletin verilmesi ile beraber mevcut takipler de durur.
Geçici ve kesin mühlet içerisinde icra takibi başlatılabilir mi?
Bu süre içinde borçluya takip açılamaz varsa eski takipler de durur. Ancak bir takım imtiyazlı alacaklar, işçilik, nafaka ya da rehin alacakları gibi takipler açılabilir.
Geçici ve kesin mühletin sözleşmeler bakımından sonuçları nedir?
Sözleşmenin karşı tarafının konkordato projesinden etkilenip etkilenmediğine bakılmaksızın, borçlunun taraf olduğu ve işletmesinin faaliyetinin devamı için önem arz eden sözleşmelerin devamı esastır.
Borçlu, tarafı olduğu ve konkordatonun amacına ulaşmasını engelleyen aşırı külfetli sürekli borç ilişkilerini, komiserin uygun görüşü ve mahkemenin izniyle herhangi bir zamanda sona erecek şekilde feshedebilir.
Bu süreçte alacak kaydı yaptırılmazsa alacak ortadan kalkar mı?
Süresinde alacak talebinde bulunmamak alacağın varlığını ortadan kaldırmaz. Ancak alacağın borçlunun bilançosunda da bulunmaması halinde alacaklılar toplantısında oy kullanılmasını engelleyebilir.
Alacaklılar toplantısına katılınmazsa ya da konkordato projesine olumsuz oy kullanırsa alacak ortadan kalkar mı?
Toplantıya katılmamak alacaklının alacağından vazgeçtiği anlamına gelmez; yasal süresinde usulüne uygun alacak bildirimi yapılmışsa alacak varlığını korur. Konkordato projesi, toplantıya katılanların oylarıyla kabul edilip mahkeme tarafından tasdik edilirse, toplantıya katılmayan ve olumsuz oy kullanan alacaklı da bu karardan tamamen bağlıdır.
Geçici ve kesin mühletin teminat mektupları açısından sonuçları nedir?
Teminat mektupları bağımsız garanti niteliğinde olsa da mahkemeler teminat mektuplarının bozdurulmaması yönünde ihtiyati tedbir kararları verebilmektedir.
Geçici ve kesin mühlet sürecinde çek şikayetinde bulunabilir mi?
Karşılıksız çıkan çekin bankaya ibraz tarihi, geçici mühlet tarihinden öncesi ise bu çekler için çek şikayetinde bulunulabilir.
Geçici ve kesin mühlet süresi içinde alacaklara faiz işler mi?
Burada alacağın adi ve rehinli alacak mı olduğuna bakılır.
Adi Alacaklar: Konkordato projesinde aksine bir hüküm yoksa, kesin mühletin verilmesiyle rehinli olmayan alacaklara faiz yürümez.
Rehinli Alacaklar: Rehinle (ipotek veya rehinle) güvence altına alınmış alacaklarda ise mühlet sürecinde faiz işlemeye devam eder; ancak bu faiz, rehinli malın satış bedeliyle sınırlıdır.
Geçici ve kesin mühlet süresi içinde müşterek ve müteselsil kefillere icra takibi başlatılır mı?
İcra ve İflas Kanunu gereğince verilen geçici veya kesin mühlet, asıl borçlu için icra takiplerini durdurur ancak kefiller ve müşterek borçlular için bu koruma geçerli değildir. Alacaklı, konkordato süreci devam ederken bile kefile veya müteselsil kefile karşı doğrudan icra takibi başlatabilir veya mevcut takiplere devam edebilir.
Sonuç ve Kanaat
Konkordato süreci, alacaklı açısından yalnızca bir alacağın ne zaman tahsil edileceği meselesi değildir. Alacağın doğru tespit edilmesi, süresi içinde kaydettirilmesi, borçlunun mali durumunun ve konkordato projesinin dikkatle incelenmesi ve alacaklıya tanınan hakların zamanında kullanılması, sürecin sonucunu doğrudan etkileyebilmektedir.
Kanaatimce, konkordato sürecinde alacaklıların en önemli hatası, süreci yalnızca borçlunun yaşadığı bir mali sıkıntı olarak görmek ve “nasıl olsa mahkeme ve komiserlik süreci yürütüyor” düşüncesiyle pasif kalmaktır. Oysa konkordato, alacaklının da aktif biçimde takip etmesi gereken bir süreçtir.
Av. Emrah Çağrı YENİ
OSİAD Genel Sekreteri
e-mail:av.emrahcagriyeni@gmail.com
KONKORDATO: ALACAKLI AÇISINDAN BİLİNMESİ GEREKENLER Devamını Oku »
